ครม. เคาะกรอบ L.E.A.R.N. ยกระดับการศึกษา-พัฒนาคนไทยยุคใหม่

ในวันที่โลกหมุนเร็วด้วยแรงขับเคลื่อนของเทคโนโลยี ปัญญาประดิษฐ์ และโครงสร้างเศรษฐกิจรูปแบบใหม่ คำถามสำคัญของทุกประเทศไม่ได้หยุดอยู่แค่ว่า "เราจะสอนอะไรในห้องเรียน" แต่ขยับไปสู่โจทย์การศึกษาที่ใหญ่กว่านั้นคือ "เราจะสร้างระบบนิเวศอย่างไรให้คนทุกช่วงวัยสามารถเรียนรู้และพัฒนาศักยภาพของตนเองได้อย่างไม่สิ้นสุด?"
เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ความเคลื่อนไหวครั้งสำคัญระดับนโยบายได้เกิดขึ้น เมื่อ นายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เปิดเผยว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้มีมติเห็นชอบ “ทิศทางการพัฒนาศักยภาพคนไทย” ตามข้อเสนอของสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) เพื่อวางกรอบแนวทางกลางให้ทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำไปใช้ออกแบบโครงการและกิจกรรมพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของประเทศให้เดินไปในทิศทางเดียวกันอย่างมีเอกภาพ
The Study ชวนทุกคนมาเจาะลึกสาระสำคัญของกรอบแนวคิดใหม่ภายใต้ชื่อ "L.E.A.R.N." ที่กำลังจะเข้ามาเปลี่ยนโฉมหน้าการเรียนรู้ของคนไทยตั้งแต่ระดับห้องเรียนไปจนถึงวัยทำงาน
อัปเดตแผนการศึกษาชาติให้ทันโลก เปิดโอกาสการเรียนรู้ทุกช่วงวัย
ทิศทางการพัฒนาศักยภาพคนไทยฉบับนี้ ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อลบล้างของเดิม แต่จัดทำขึ้นเพื่อ "เสริมความแข็งแกร่งและเติมความทันสมัย" ให้แก่ แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579 เพื่อให้สอดรับกับบริบทของโลกที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว ทั้งในมิติของเทคโนโลยี เศรษฐกิจ สังคม และรูปแบบการทำงานยุคใหม่
หัวใจสำคัญของกรอบแนวทางนี้ คือการเปิดประตูโอกาสให้คนไทยทุกช่วงวัย ไม่ว่าจะอยู่ในวัยเรียน วัยทำงาน หรือผู้สูงอายุ สามารถเข้าถึงการเรียนรู้และพัฒนาทักษะได้อย่างต่อเนื่อง เพื่อนำไปใช้ในการดำเนินชีวิตและประกอบอาชีพได้จริง ภายใต้พลังความร่วมมือจากทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม
เจาะลึก 5 เสาหลักภายใต้กรอบ “L.E.A.R.N.”
เพื่อให้การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เกิดขึ้นอย่างรอบด้านและจับต้องได้จริง กรอบแนวคิดนี้ได้วางโครงสร้างสำคัญไว้บน 5 เสาหลัก ดังต่อไปนี้
1. L – Learner Agency (การพัฒนาศักยภาพการเรียนรู้ของผู้เรียน)
เปลี่ยนบทบาทของผู้เรียนจากการเป็นเพียงผู้รับฟังในห้องเรียน มาสู่การเป็น "เจ้าของเส้นทางการเรียนรู้ของตนเอง" โดยเปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการออกแบบและเลือกเส้นทางการเรียนที่สอดคล้องกับความถนัดและความสนใจ พร้อมทั้งปรับปรุงหลักสูตรและการวัดผลประเมินผลให้มุ่งเน้นการพัฒนาสมรรถนะที่นำไปใช้งานได้จริงในชีวิตและการทำงาน มากกว่าการวัดผลจากการท่องจำเพียงอย่างเดียว
2. E – Educator Empowerment and Well-being (การเสริมพลังและสุขภาวะที่ดีของบุคลากรทางการศึกษา)
คุณภาพของผู้เรียนไม่อาจเกิดขึ้นได้หากคุณครูยังเหนื่อยล้า เสาหลักนี้จึงมุ่งเน้นการพัฒนาและสนับสนุนครูให้มีสภาพแวดล้อมในการทำงานที่เอื้อต่อการดูแลผู้เรียนได้อย่างเต็มที่ ควบคู่ไปกับการดูแลสุขภาวะที่ดีทั้งกายและใจของบุคลากรทางการศึกษา พร้อมเปิดกว้างดึงพลังจากผู้ปกครอง ชุมชน และผู้เชี่ยวชาญจากภายนอกเข้ามามีส่วนร่วมในการสร้างสรรค์กระบวนการเรียนรู้ร่วมกัน
3. A – Allocation (การบริหารงบประมาณและทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ)
ลดความเหลื่อมล้ำด้วยการจัดสรรทรัพยากรและงบประมาณทางการศึกษาอย่างเป็นธรรมและตรงตามความจำเป็นของแต่ละพื้นที่ (Area-based) ไม่ใช่การจัดสรรแบบเหมารวมเหมือนเดิม พร้อมทั้งปรับปรุงกฎระเบียบด้านการใช้จ่ายงบประมาณให้มีความคล่องตัวมากยิ่งขึ้น และส่งเสริมกลไกการร่วมลงทุนทางการศึกษาจากภาคส่วนต่างๆ เพื่อยกระดับคุณภาพสถานศึกษาอย่างยั่งยืน
4. R – Reach (การเข้าถึงการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นสำหรับทุกคน)
ทลายข้อจำกัดด้านเวลาและสถานที่ด้วยการส่งเสริม การเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) ผ่านการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่เข้าถึงได้ทั่วถึง ควบคู่กับการขับเคลื่อน ระบบธนาคารหน่วยกิต (Credit Bank) และการเทียบโอนผลการเรียนรู้และประสบการณ์ทำงาน เพื่อให้คนทุกกลุ่มสามารถสะสมความรู้ ข้ามสายการเรียน หรือกลับมาเพิ่มพูนทักษะได้ตลอดช่วงชีวิต
5. N – Network (การบริหารจัดการแบบเครือข่ายและการมีส่วนร่วม)
การศึกษาไม่ใช่ภาระของกระทรวงศึกษาธิการเพียงลำพัง แต่เป็นภารกิจร่วมกันของสังคม เสาหลักสุดท้ายจึงเน้นการเชื่อมโยงเครือข่ายความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม โดยใช้ "พื้นที่เป็นฐาน" เพื่อร่วมกันออกแบบและจัดการเรียนรู้ให้ตอบโจทย์ความต้องการและศักยภาพของแต่ละท้องถิ่นอย่างแท้จริง
ก้าวต่อไปสู่การปฏิบัติจริง เดินหน้า 3 แนวทางทั่วประเทศ
ภายหลังจากที่คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบแล้ว กระทรวงศึกษาธิการ โดยสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) เตรียมเร่งขับเคลื่อนทั้ง 5 เสาหลักสู่การปฏิบัติจริงร่วมกับภาคีเครือข่ายผ่าน 3 แนวทางหลัก ได้แก่:
สร้างความเข้าใจและผนึกกำลังระดับพื้นที่ เดินหน้าสื่อสารและสร้างความร่วมมือกับหน่วยงานและภาคีเครือข่ายทั้งในกรุงเทพมหานครและทั้ง 4 ภูมิภาคทั่วประเทศ เพื่อให้เข้าใจเป้าหมายร่วมกัน
จัดทำแผนที่นำทาง (Roadmap) และปรับแผนการศึกษาชาติ วิเคราะห์เป้าหมายและตัวชี้วัดให้เชื่อมโยงกับแผนการศึกษาแห่งชาติ รวมถึงเตรียมปรับปรุงแผนการศึกษาแห่งชาติให้สอดรับกับ (ร่าง) พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติฉบับใหม่ ที่กำลังจะออกมาบังคับใช้
ลงพื้นที่หนุนแผนปฏิบัติราชการที่ตอบโจทย์ประชาชน สนับสนุนหน่วยงานในระดับพื้นที่ในการจัดทำแผนปฏิบัติราชการที่สอดคล้องกับความต้องการที่แท้จริงของประชาชนในแต่ละท้องถิ่น
การเห็นชอบกรอบ L.E.A.R.N. ของ ครม. ในครั้งนี้ จึงเปรียบเสมือนการวางเข็มทิศเล่มใหม่ให้แก่ระบบการศึกษาไทย ที่ไม่ได้มองเพียงแค่ความสำเร็จในห้องเรียน แต่ตั้งเป้าหมายไปถึงการสร้างโอกาสทางการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น เท่าเทียม และยกระดับคุณภาพชีวิตของคนไทยทุกช่วงวัยให้เติบโตทันโลกอย่างแท้จริง


