ศธ.-กทม.-ดวงประทีป ผนึกกำลังดึงเด็กนอกระบบกลับสู่ห้องเรียน

ศธ. จับมือ กทม.-มูลนิธิดวงประทีป ปั้นพื้นที่เรียนรู้ทั่วกรุง! ดึงเด็กนอกระบบเรียนเสาร์-อาทิตย์ รับคู่ 2 วุฒิ ม.ปลาย-ปวช.

ในเมืองหลวงที่เต็มไปด้วยแสงสีและโอกาสอย่างกรุงเทพมหานคร กลับมีเยาวชนจำนวนไม่น้อยที่ต้องเดินออกจากประตูโรงเรียนก่อนเวลาอันควร ด้วยเหตุผลทางเศรษฐกิจ ภาระครอบครัว หรือข้อจำกัดของระบบการศึกษาแบบเดิมที่ไม่ยืดหยุ่นพอจะรองรับชีวิตจริงของพวกเขา เมื่อต้องเลือกระหว่าง "ปากท้อง" กับ "ห้องเรียน" หลายคนจำใจต้องเลือกอย่างแรก และปล่อยให้ความฝันทางการศึกษาหยุดชะงักลงเพียงแค่วุฒิ ม.3

แต่ภาพจำเหล่านั้นกำลังจะเปลี่ยนไป เมื่อ 3 ภาคส่วนสำคัญที่ทำงานใกล้ชิดกับนโยบาย พื้นที่ และชุมชน ได้ตัดสินใจจับมือกันครั้งประวัติศาสตร์ เพื่อสร้างสะพานเชื่อมให้เด็กและเยาวชนที่หลุดจากระบบการศึกษา สามารถเดินกลับเข้าสู่โลกแห่งการเรียนรู้ได้อีกครั้งโดยไม่ต้องทิ้งงานที่ทำอยู่

การผนึกกำลัง 3 ประสาน ศธ. จับมือ กทม.-มูลนิธิดวงประทีป ประสาน นโยบาย – พื้นที่ – ชุมชน

เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ได้เกิดการหารือครั้งสำคัญระหว่างผู้บริหารระดับสูงจาก 3 หน่วยงานหลัก ได้แก่ นายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ พร้อมด้วย นายวัลลภ รุจิรากร เลขานุการ รมว.ศธ., นายวิทวัต ปัญจมะวัต เลขาธิการคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (สอศ.) และ นายนิติ นาชิต เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน (สช.) ร่วมกับ นายศานนท์ หวังบุญสร้าง รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร และ ครูประทีป อึ้งทรงธรรม ผู้ก่อตั้งมูลนิธิดวงประทีป

การพบกันครั้งนี้ไม่ใช่เพียงการประชุมตามวาระทั่วไป แต่เป็นการวางรากฐานเพื่อยกระดับความร่วมมือระหว่าง กรุงเทพมหานคร (กทม.) และ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (สอศ.) โดยมีมูลนิธิดวงประทีปเป็นผู้เชื่อมโยงความเข้าใจจากฐานรากของชุมชน เพื่อนำหลักสูตรระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) และทักษะอาชีพสมัยใหม่ เข้าไปเสริมแกร่งในโรงเรียนสังกัด กทม. รวมถึงศูนย์ฝึกอาชีพชุมชนที่มีอยู่ทั่วกรุงเทพฯ

ปรับการศึกษาให้เข้ากับ "ชีวิตจริง" ด้วยโมเดลทวิศึกษาและ Credit Bank

หัวใจสำคัญของการปฏิรูปพื้นที่การเรียนรู้ในครั้งนี้ คือการทลายกำแพงข้อจำกัดเดิมๆ ที่บังคับให้ผู้เรียนต้องเลือกระหว่าง "สายสามัญ" หรือ "สายอาชีพ" รวมถึงข้อจำกัดเรื่องเวลาเรียน

นายประเสริฐ จันทรรวงทอง ได้ฉายภาพให้เห็นถึงทิศทางใหม่ว่า ความร่วมมือนี้มุ่งเน้นการปรับภาพรวมการศึกษาในกรุงเทพฯ ให้มีความยืดหยุ่นสูงและเชื่อมโยงกับโลกของการทำงานจริงมากขึ้น ผ่าน 3 กลไกหลัก

เรียนควบคู่ รับ 2 วุฒิ (แนวทางทวิศึกษา): ผู้เรียนไม่จำเป็นต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่งอีกต่อไป แต่สามารถเรียนวิชาชีพควบคู่ไปกับการเรียนสายสามัญ เมื่อสำเร็จการศึกษาตามเกณฑ์ จะมีโอกาสได้รับทั้ง วุฒิการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.6) และ วุฒิประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) ไปพร้อมกัน ซึ่งเป็นการเปิดประตูโอกาสทั้งในการเรียนต่อระดับอุดมศึกษาและการเข้าสู่ตลาดแรงงานที่มีรายได้มั่นคง

ระบบสะสมหน่วยกิต (Credit Bank): เปรียบเสมือนธนาคารแห่งการเรียนรู้ ที่เปิดให้ผู้เรียนสามารถทยอยสะสมหน่วยกิตจากการเรียนในห้องเรียน การฝึกอบรมในศูนย์ฝึกอาชีพ หรือประสบการณ์จากการทำงานจริง เมื่อสะสมครบตามเกณฑ์ก็สามารถนำมาเทียบโอนเพื่อขอรับวุฒิการศึกษาได้ ช่วยลดความกดดันและไม่บังคับให้ทุกคนต้องเรียนจบพร้อมกันในกรอบเวลาตายตัว

หลักสูตรวันเสาร์–อาทิตย์ เพื่อคนทำงาน: สำหรับเยาวชนที่จบชั้น ม.3 แล้วไม่ได้เรียนต่อ หรือผู้ที่หลุดออกจากระบบการศึกษาไปแล้ว หากมีคุณสมบัติตรงตามเกณฑ์และมีอายุไม่เกิน 25 ปี โครงการนี้จะเปิดประตูต้อนรับให้กลับเข้ามาเรียนได้อีกครั้ง โดยออกแบบตารางเรียนที่สอดคล้องกับวิถีชีวิต เช่น การเปิดสอนในวันเสาร์–อาทิตย์ เพื่อให้เยาวชนสามารถทำงานหารายได้เลี้ยงดูตนเองและครอบครัวในวันธรรมดา ควบคู่ไปกับการอัปสกิลและเก็บหน่วยกิตในช่วงสุดสัปดาห์

"เป้าหมายคือทำให้การเรียนรู้เข้าถึงผู้เรียนได้มากขึ้น และเชื่อมความรู้กับทักษะที่นำไปใช้ประกอบอาชีพได้จริง" — นายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ

จากโรงเรียนสู่ศูนย์ฝึกอาชีพชุมชน: กระจายโอกาสให้ใกล้บ้านที่สุด

จุดแข็งที่น่าจับตามองของโมเดลนี้ คือการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่เดิมในพื้นที่กรุงเทพมหานครให้เกิดประโยชน์สูงสุด การดึง ศูนย์ฝึกอาชีพชุมชนของ กทม. และ โรงเรียนในสังกัด กทม. เข้ามาเป็นฐานที่มั่นในการจัดการเรียนการสอน ช่วยแก้ปัญหาใหญ่เรื่อง "ค่าเดินทาง" และ "ระยะทาง" ซึ่งเป็นอุปสรรคอันดับต้นๆ ของเยาวชนในกลุ่มเปราะบาง

เมื่อพื้นที่เรียนรู้กระจายตัวอยู่ใกล้ชุมชน เยาวชนไม่จำเป็นต้องเดินทางไกลเข้าสู่ใจกลางเมืองเพื่อไปวิทยาลัยอาชีวะ แต่สามารถเดินเข้าศูนย์ฝึกอาชีพใกล้บ้านเพื่อฝึกทักษะช่าง ทักษะดิจิทัล งานบริการ หรือวิชาชีพที่ตลาดแรงงานในพื้นที่ต้องการ โดยมีครูอาชีวะและผู้เชี่ยวชาญเข้าไปร่วมถ่ายทอดความรู้ที่ได้มาตรฐาน

ก้าวต่อไปสู่ปีการศึกษา 2570

เพื่อให้แนวคิดทั้งหมดเกิดขึ้นได้จริงอย่างเป็นระบบและมีคุณภาพ ทั้งสามฝ่าย ได้แก่ กระทรวงศึกษาธิการ กรุงเทพมหานคร และมูลนิธิดวงประทีป เตรียมจัดตั้งคณะทำงานร่วมกันเพื่อพิจารณารายละเอียดของหลักสูตร เกณฑ์การเทียบโอนหน่วยกิต และรูปแบบการจัดการเรียนการสอนที่เหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่

หากการเตรียมความพร้อมเป็นไปตามแผนที่วางไว้ คาดว่าจะสามารถเปิดรับผู้เรียนและเริ่มจัดการเรียนการสอนอย่างเป็นทางการได้ใน ปีการศึกษา 2570

ความร่วมมือระหว่าง ศธ. กทม. และมูลนิธิดวงประทีปในครั้งนี้ ไม่ได้เป็นเพียงการเพิ่มจำนวนตัวเลขผู้เรียนในระบบเท่านั้น แต่เป็นการส่งข้อความสำคัญไปยังเยาวชนทุกคนที่เคยพลาดโอกาสทางการศึกษาว่า "ระบบการศึกษาพร้อมจะปรับตัวเพื่อโอบรับชีวิตของพวกคุณ" เพราะการเรียนรู้ที่ดีที่สุด คือการเรียนรู้ที่ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง และสามารถเปลี่ยนความรู้ให้กลายเป็นเครื่องมือสร้างอนาคตที่มั่นคงได้จริง