ศธ. ปิดด่วน OpenChat บูลลี่เด็ก ปราบไซเบอร์บูลลี่ทั่วประเทศ

ศธ. สั่งด่วนทั่วประเทศ! เร่งรีพอร์ต-ปิด LINE OpenChat บูลลี่เด็ก ประสานลบกลุ่มไม่เหมาะสมทันที

ปัญหาการกลั่นแกล้งบนโลกออนไลน์ (Cyberbullying) ในกลุ่มเด็กและเยาวชนไทยกำลังทวีความรุนแรงและซับซ้อนขึ้นอย่างเห็นได้ชัด การพัฒนาของเทคโนโลยีการสื่อสารที่รวดเร็วทำให้รูปแบบการกลั่นแกล้งไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การล้อเลียนหรือใช้กำลังภายในรั้วโรงเรียนอีกต่อไป หากแต่ได้เคลื่อนย้ายเข้าสู่พื้นที่ดิจิทัล โดยเฉพาะแอปพลิเคชันสนทนายอดนิยมอย่าง LINE OpenChat ซึ่งเปิดโอกาสให้ผู้ใช้งานสามารถสร้างกลุ่มและพูดคุยกันได้โดยไม่ต้องเปิดเผยตัวตนจริง ช่องว่างทางเทคโนโลยีนี้กลายเป็นดาบสองคมที่เปิดทางให้เกิดการสร้างกลุ่มปิดเพื่อรุมประจาน ข่มขู่ คุกคามทางเพศ และกลั่นแกล้งเพื่อนร่วมชั้นเรียนจนส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิตของนักเรียนอย่างหนัก

เพื่อรับมือกับวิกฤตความรุนแรงทางดิจิทัลที่กำลังคุกคามเด็กไทย กระทรวงศึกษาธิการจึงได้ยกระดับมาตรการเชิงรุกครั้งสำคัญ โดยสั่งการทุกหน่วยงานในสังกัดทั่วประเทศเร่งสกัดกั้นและขจัดกลุ่มสนทนาที่เป็นภัยคุกคามต่อเยาวชนให้หมดสิ้นไปโดยเร็วที่สุด

สั่งการด่วน ผอ.เขตพื้นที่ฯ และโรงเรียนทั่วประเทศ เร่งรีพอร์ตกลุ่มเสี่ยง

เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 นายอัครนันท์ กัณณ์กิตตินันท์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ในฐานะประธานศูนย์พิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัย ได้ลงนามในข้อสั่งการเร่งด่วนไปยังผู้บริหารระดับนโยบายและระดับปฏิบัติการทั่วประเทศ ประกอบด้วย ผู้อำนวยการศูนย์พิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัย, ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา (สพท.) ทุกเขตทั่วประเทศ ตลอดจนผู้อำนวยการสถานศึกษาทุกแห่ง

เนื้อหาคำสั่งระบุให้ทุกฝ่ายระดมกำลังตรวจสอบและดำเนินการรายงาน (Report) บัญชีและกลุ่ม LINE OpenChat ที่มีพฤติกรรมกลั่นแกล้ง บูลลี่ ละเมิดความเป็นส่วนตัว หรือคุกคามสวัสดิภาพของเด็กและเยาวชน โดยให้ถือเป็นภารกิจเร่งด่วนเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดผลกระทบต่อสภาพจิตใจและความปลอดภัยในชีวิตของนักเรียน

ผนึกกำลัง 4 ภาคส่วน: ศธ. – LINE ประเทศไทย – ดีอี – ตำรวจไซเบอร์

การจัดการกับปัญหาบนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียไม่สามารถทำได้โดยลำพังหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง กระทรวงศึกษาธิการจึงได้วางกลไกการประสานงานร่วมกันแบบไร้รอยต่อ โดยประสานความร่วมมือไปยังหน่วยงานที่มีอำนาจกำกับดูแลและเทคโนโลยีโดยตรง ได้แก่

LINE ประเทศไทย: ผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม เพื่อรับเรื่องร้องเรียนและดำเนินการตรวจสอบพฤติกรรมของห้องแชทตามข้อกำหนดการใช้งาน พร้อมดำเนินการแบนบัญชีผู้ใช้และระงับการทำงานของกลุ่มเสี่ยง

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี): ทำหน้าที่ประสานงานเชิงเทคนิค รวบรวมหลักฐานดิจิทัล และบังคับใช้กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางคอมพิวเตอร์

กองบัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ตำรวจไซเบอร์): เข้ามาสนับสนุนในการสืบสวนหาตัวผู้กระทำความผิดในกรณีที่การกลั่นแกล้งเข้าข่ายการข่มขู่กรรโชกทรัพย์ คุกคามทางเพศ หรือการหมิ่นประมาทที่สร้างความเสียหายร้ายแรง

โรงเรียนและเขตพื้นที่การศึกษา: ทำหน้าที่เป็นด่านหน้าในการเฝ้าระวังและกดรายงานไปยังระบบของแพลตฟอร์มทันทีที่พบเบาะแส

นายอัครนันท์ได้กำชับอย่างหนักแน่นว่า กลุ่มแชทที่มีพฤติกรรมไม่เหมาะสม สร้างความเกลียดชัง หรือกลั่นแกล้งเยาวชน จะต้องได้รับการตรวจสอบและปิดลบให้แล้วเสร็จภายในวัน เพื่อตัดวงจรการส่งต่อความรุนแรงและลดการแพร่กระจายของเนื้อหาที่ทำร้ายจิตใจเหยื่อให้เร็วที่สุด

"ปัญหาการบูลลี่เด็กและเยาวชนผ่านช่องทางออนไลน์ เป็นเรื่องที่ไม่สามารถปล่อยปละละเลยได้ เพราะทุกครั้งที่มีการกลั่นแกล้ง อาจสร้างบาดแผลทางจิตใจให้กับเด็กในระยะยาว เราจึงต้องเร่งเข้าไปจัดการ ไม่ปล่อยให้กลุ่มเหล่านี้เป็นพื้นที่ที่ใครจะเข้ามากลั่นแกล้งหรือทำร้ายผู้อื่นได้โดยไม่มีใครรับผิดชอบ" — นายอัครนันท์ กัณณ์กิตตินันท์

เจาะลึกภัยเงียบ: ทำไม LINE OpenChat จึงกลายเป็นพื้นที่บูลลี่ของวัยรุ่น?

แม้ว่า LINE OpenChat จะถูกออกแบบมาเพื่อเป็นคอมมูนิตี้สำหรับการแลกเปลี่ยนข้อมูล ความสนใจ งานอดิเรก และการเรียนรู้ระหว่างผู้คนที่มีความชอบคล้ายกัน แต่คุณสมบัติเด่นของแพลตฟอร์มกลับกลายเป็นช่องโหว่ที่ถูกนำไปใช้ในทางที่ผิด

ระบบนิรนาม (Anonymity): ผู้ใช้สามารถตั้งชื่อโปรไฟล์และใช้ภาพแทนตัวเอง (Avatar) ใหม่ได้โดยไม่ต้องผูกติดกับบัญชี LINE ส่วนตัว ทำให้เกิดพฤติกรรมกล้าทำสิ่งที่ผิดกฎหมายหรือไร้จริยธรรมมากขึ้น เพราะเชื่อว่าไม่มีใครรู้ตัวตนจริง

การส่งต่ออย่างรวดเร็ว (Virality): ลิงก์หรือคิวอาร์โค้ดเข้ากลุ่มสามารถส่งต่อหากันในหมู่นักเรียนได้อย่างรวดเร็ว ทำให้การแพร่กระจายข่าวลือ ภาพหลุด หรือข้อความล้อเลียนทำลายชื่อเสียงของเหยื่อเกิดขึ้นได้ในชั่วข้ามคืน

การรวมกลุ่มแบบปิดแต่ไร้การควบคุม: หลายครั้งที่ผู้สร้างกลุ่ม (Admin) ปล่อยปละละเลย หรือเป็นผู้ริเริ่มการกลั่นแกล้งเสียเอง ทำให้ขาดระบบคัดกรองเนื้อหาที่สร้างความเกลียดชัง

เมื่อการกลั่นแกล้งไม่ได้จบลงแค่ในโรงเรียน แต่ตามติดไปถึงหน้าจอสมาร์ตโฟนตลอด 24 ชั่วโมง เด็กที่เป็นเหยื่อจึงเผชิญกับความเครียดเรื้อรัง ไม่สามารถหาพื้นที่ปลอดภัยได้ ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะวิตกกังวล โรคซึมเศร้า อาการไม่อยากไปโรงเรียน หรือแม้กระทั่งการทำร้ายตัวเอง

4 แนวทางปฏิบัติสำหรับผู้บริหาร ครู และผู้ปกครอง ในการรับมือ

เพื่อให้มาตรการของกระทรวงศึกษาธิการสัมฤทธิ์ผลอย่างเป็นรูปธรรม บุคลากรทางการศึกษาและครอบครัวจำเป็นต้องมีแนวทางการเฝ้าระวังและรับมือที่เป็นระบบ ดังนี้

1. เปิดช่องทางรับแจ้งเหตุที่ปลอดภัยและรักษาความลับ

สถานศึกษาควรจัดให้มีช่องทางรับเรื่องร้องเรียนที่นักเรียนสามารถแจ้งเบาะแสได้โดยไม่ต้องกลัวว่าจะถูกเปิดเผยตัวตนหรือถูกกลั่นแกล้งซ้ำ ทั้งในรูปแบบกล่องรับความคิดเห็น ระบบออนไลน์ หรือครูแนะแนวที่ผ่านการอบรมการรับฟังอย่างเข้าอกเข้าใจ

2. รู้วิธีการเก็บหลักฐานและกดรายงานอย่างถูกต้อง

เมื่อพบว่ามีการสร้างกลุ่มเพื่อบูลลี่ สิ่งสำคัญที่สุดคือ ห้ามลบแชทหรือออกจากกลุ่มทันที แต่ให้แนะนำนักเรียนและครูปฏิบัติตามขั้นตอน

• ถ่ายภาพหน้าจอ (Screenshot) บัญชีผู้โพสต์, ข้อความที่เข้าข่ายคุกคาม, วันที่และเวลา, ตลอดจนชื่อกลุ่มและลิงก์ของ OpenChat ไว้อย่างละเอียด
• กดปุ่ม รายงาน (Report) บนแอปพลิเคชัน LINE โดยเลือกหัวข้อการละเมิด เช่น "การล่วงละเมิด / การคุกคาม" เพื่อให้ระบบของแพลตฟอร์มบันทึกข้อมูล
• ส่งหลักฐานให้แก่ครูฝ่ายปกครอง ครูแนะแนว หรือแจ้งสายด่วนศูนย์พิทักษ์สิทธิฯ เพื่อส่งต่อให้ฝ่ายไอทีและตำรวจไซเบอร์ตรวจสอบ

3. เสริมภูมิคุ้มกันทักษะการรู้เท่าทันดิจิทัล (Digital Literacy)

โรงเรียนต้องไม่เน้นย้ำเพียงแค่การลงโทษ แต่ต้องปลูกฝังความตระหนักรู้เรื่อง Digital Footprint (รอยเท้าดิจิทัล) และความรับผิดชอบต่อสังคมออนไลน์ ให้นักเรียนเข้าใจว่าการโพสต์ข้อความทำร้ายผู้อื่น แม้จะใช้บัญชีหลุม ก็มีโทษตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ และประมวลกฎหมายอาญาฐานหมิ่นประมาท

4. สังเกตพฤติกรรมและเยียวยาสภาพจิตใจเด็กอย่างใกล้ชิด

ผู้ปกครองและครูประจำชั้นต้องหมั่นสังเกตสัญญาณเตือน เช่น เด็กมีพฤติกรรมแยกตัว ซึมเศร้า หวาดระแวงเมื่อมีเสียงแจ้งเตือนข้อความ ผลการเรียนตก หรือมีอาการทางกายที่ไม่ทราบสาเหตุ เช่น ปวดศีรษะ ปวดท้อง เพื่อให้การช่วยเหลือด้านจิตวิทยาได้ทันท่วงที

คืนพื้นที่ปลอดภัยให้เยาวชน ก้าวสำคัญสู่การศึกษาที่ปราศจากความรุนแรง

การขยับตัวอย่างรวดเร็วของกระทรวงศึกษาธิการ และนายอัครนันท์ กัณณ์กิตตินันท์ ในการสั่งปิดกลุ่ม LINE OpenChat ครั้งนี้ สะท้อนให้เห็นว่าภาครัฐเริ่มมองเห็นความร้ายแรงของภัยคุกคามออนไลน์ที่ไม่ได้ยิ่งหย่อนไปกว่าความรุนแรงทางกายภาพ

อย่างไรก็ตาม การปิดกลุ่มหรือลบห้องสนทนาเป็นเพียงการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ หากต้องการขจัดปัญหาไซเบอร์บูลลี่ให้หมดไปอย่างยั่งยืน ทุกภาคส่วนในสังคม ทั้งกระทรวงศึกษาธิการ แพลตฟอร์มผู้ให้บริการ ครู ผู้ปกครอง และตัวนักเรียนเอง จะต้องร่วมมือกันสร้าง "วัฒนธรรมแห่งการเคารพซึ่งกันและกัน" (Culture of Respect) เปลี่ยนพื้นที่ดิจิทัลจากการเป็นสมรภูมิแห่งการทำร้าย ให้กลายเป็นพื้นที่แห่งการแลกเปลี่ยนเรียนรู้อย่างสร้างสรรค์ เพื่อให้เด็กไทยทุกคนเติบโตได้อย่างมั่นคงและปลอดภัยทั้งในโลกจริงและโลกออนไลน์