ศัพท์นี้เจอตอนโต : PROBATION “ช่วงทดลองงาน”
“เคยได้ยินไหม?” สัมภาษณ์งานผ่านฉลุย HR โทรมาแจ้งข่าวดีพร้อมบอกว่า “ยินดีด้วยนะคะ เริ่มงานได้เลย แต่เรามีช่วง Probation 119 วันนะคะ”
หลายคนที่เป็น First Jobber อาจจะแอบสะดุ้งและสงสัยว่า อ้าว! ได้งานแล้วทำไมยังต้องทดลองงานอีก? แล้วในช่วงเวลาเกือบ 4 เดือนนี้ สถานะของเราคืออะไรกันแน่? Probation คืออะไร?
แปลเป็นภาษาคน PROBATION (โพร-เบ-ชั่น) แปลตรงตัวคือ “ช่วงทดลองงาน”
ถ้าให้แปลเป็นภาษาคนเข้าใจง่ายๆ มันก็คือ “ช่วงทดลองคบ” นั่นเองครับ
บริษัทใช้ช่วงเวลานี้เพื่อดูว่า ทักษะของเราตรงกับที่เรซูเม่เขียนไว้ไหม และเราเข้ากับวัฒนธรรมองค์กรได้หรือเปล่า ในทางกลับกัน ลูกจ้างอย่างเราก็ใช้ช่วงเวลานี้ประเมินบริษัทเช่นกันว่า ระบบงานเป็นอย่างไร หัวหน้าโอเคไหม ถ้าลองแล้วพบว่าเคมีไม่ตรงกัน เราก็มีสิทธิที่จะพิจารณาตัวเองและเดินออกมาได้ ถือเป็นการประเมินความพึงพอใจทั้งสองฝ่าย
แล้วเกี่ยวอะไรกับเรา? (สิทธิในช่วงทดลองงาน)
ความเข้าใจผิดอันดับหนึ่งของคนเริ่มทำงานคือ “ช่วงทดลองงาน เราไม่มีสิทธิอะไรเลย ห้ามลา ห้ามป่วย” ซึ่งเป็นความเชื่อที่ผิด!
ตามกฎหมายแรงงานไทย ไม่มีคำว่า "พนักงานทดลองงาน" ทันทีที่คุณเริ่มทำงานและรับค่าจ้าง คุณมีสถานะเป็น “ลูกจ้าง” ที่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายตั้งแต่ Day 1 สิ่งที่คุณควรรู้คือ
(หมายเหตุ: ส่วนสิทธิการลาพักร้อน หรือลากิจพิเศษอื่นๆ อาจต้องรออายุงานครบ 1 ปี หรือเป็นไปตามที่นโยบายของแต่ละบริษัทกำหนด)
ตัวอย่างชีวิตจริง (ไขปริศนา 119 วัน)
สังเกตไหมว่าทำไมบริษัทถึงชอบกำหนดช่วงทดลองงานไว้ที่ 119 วัน? ทำไมไม่เป็น 100 วัน หรือ 120 วันถ้วน?
ตัวเลขนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่มาจากข้อกฎหมายแรงงาน (มาตรา 118) ที่ระบุไว้ว่า หากลูกจ้างทำงานติดต่อกันครบ 120 วันขึ้นไป แล้วถูกเลิกจ้าง (โดยที่ไม่ได้กระทำความผิดร้ายแรง) นายจ้างจะต้องจ่าย "ค่าชดเชย" (Severance Pay) ไม่น้อยกว่าค่าจ้าง 30 วัน
ดังนั้น เพื่อเป็นการบริหารความเสี่ยง บริษัทส่วนใหญ่จึงตั้งระยะเวลา Probation ไว้ที่ 119 วัน เพื่อให้หัวหน้างานประเมินผลให้เสร็จสิ้น หากพนักงานไม่ผ่านเกณฑ์ บริษัทจะสามารถบอกเลิกจ้างได้โดยไม่ต้องจ่ายเงินค่าชดเชยก้อนนี้นั่นเอง
แต่ช้าก่อน! ถึงบริษัทจะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยตามเกณฑ์ 120 วัน แต่ตามกฎหมาย (มาตรา 17) การเลิกจ้างพนักงานทดลองงาน บริษัทก็ยังคงต้อง “บอกกล่าวล่วงหน้าอย่างน้อย 1 งวดการจ่ายค่าจ้าง” หากจู่ๆ เดินมาบอกว่า "พรุ่งนี้ไม่ต้องมาทำงานแล้วนะ" บริษัทจะต้องจ่าย "ค่าจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า" (หรือที่เรียกกันติดปากว่า ค่าตกใจ) ให้กับพนักงานอยู่ดี
จำคำนี้แบบประโยคเดียว
PROBATION = ช่วงที่เราและบริษัทกำลังทดลองว่า ไปต่อด้วยกันไหวไหม
รู้อย่างนี้แล้ว ก่อนเซ็นสัญญาจ้างครั้งหน้า อย่าลืมมองหาและอ่านเงื่อนไขของช่วง Probation อย่างละเอียดด้วยนะครับ
“ศัพท์นี้เจอตอนโต — รู้วันนี้ งงน้อยลงวันหน้า”
อ้างอิงข้อมูลทางกฎหมาย (References):
พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (กฎหมายแรงงาน) มาตรา 17 (การบอกกล่าวล่วงหน้า) และ มาตรา 118 (เกณฑ์ค่าชดเชย)
ข้อมูลอัปเดตสิทธิการลาและค่าชดเชยช่วงทดลองงาน จากเว็บไซต์ด้านทรัพยากรบุคคล HREX.asia และ EZY-HR
